آپارتمان مسکونی در آبادان

آپارتمان مسکونی در آبادان

نوع پروژه

اجرا شد

کاربری پروژه

مسکونی

اطلاعات پایه پروژه

آبادان

امیرآباد فاز ۱، پلاک ۶۶۳، آبادان

 1387

1389

160 مترمربع

640 مترمربع

3 طبقه

 فرشاد مهدی زاده

 رها اشرفی امینه/ فرشاد مهدی زاده

مصالح اصلی: سازه بتن مسلح، پوشش نمای سیمان سفید، شیشه و اجزای فلزی

مصالح غالب نما: اندود سیمان سفید روی پوسته بتنی ساختمان

آپارتمان مسکونی آبادان یکی از آثار شاخص فرشاد مهدی‌زاده و رها اشرفی امینه است که در شهر آبادان و با هدف پاسخ‌گویی به شرایط اقلیمی گرم و مرطوب جنوب ایران طراحی و اجرا شد. این پروژه در زمینی به مساحت ۱۶۰ مترمربع و با زیربنای حدود ۶۴۰ مترمربع شامل سه واحد مسکونی مستقل و یک واحد سرایداری شکل گرفته است. ایده اصلی طرح بر پایه تاخوردگی و تغییر شکل یک حجم ساده بنا شده که ضمن ایجاد هویت معماری متمایز، امکان کنترل نور، گرما و تهویه را فراهم می‌کند. استفاده از سایه‌بان‌ها، کنسول‌ها و بازشوهای عمیق موجب کاهش تابش مستقیم خورشید و بهبود آسایش حرارتی ساکنان شده است. این پروژه به دلیل رویکرد خلاقانه در تلفیق معماری معاصر با الزامات اقلیمی منطقه، موفق به کسب رتبه اول جایزه معمار در بخش ساختمان‌های مسکونی در سال ۱۳۹۰ شد.

چالش‌های اصلی طراحی آپارتمان مسکونی آبادان را می‌توان در چند محور خلاصه کرد:

1-  اقلیم بسیار گرم و مرطوب آبادان

آبادان دارای تابستان‌های بسیار گرم، رطوبت بالا و تابش شدید خورشید است. مهم‌ترین چالش معمار، کاهش جذب گرما و ایجاد آسایش حرارتی برای ساکنان بود. به همین دلیل فرم تاخورده ساختمان، پیش‌آمدگی‌ها و فرورفتگی‌های نما به‌عنوان سایه‌بان عمل می‌کنند و از تابش مستقیم خورشید به بازشوها جلوگیری می‌کنند.

۲- مساحت محدود زمین

پروژه روی زمینی حدود ۱۶۰ مترمربع اجرا شده است. طراحی چند واحد مسکونی با کیفیت مناسب در چنین زمینی، بدون از دست دادن نور، تهویه و حریم خصوصی، یکی از چالش‌های اصلی پروژه بود.

3- تأمین نور طبیعی و تهویه

در ساختمان‌های متراکم شهری معمولاً نورگیری و تهویه مناسب دشوار است. معمار تلاش کرده با جانمایی مناسب بازشوها و شکل‌دهی حجم، جریان هوا و نور طبیعی را به داخل واحدها هدایت کند.

۴- حفظ حریم خصوصی

در بافت متراکم مسکونی، پنجره‌ها و فضاهای باز اغلب در معرض دید ساختمان‌های مجاور قرار می‌گیرند. شکستگی‌های حجم و نحوه قرارگیری بازشوها به کنترل دیدهای مزاحم و افزایش حریم خصوصی کمک کرده‌اند

5- ایجاد هویت معماری در بافت معمول شهری

بیشتر ساختمان‌های مسکونی منطقه دارای نماهای متداول و تکراری هستند. یکی از چالش‌های پروژه، خلق بنایی شاخص و معاصر بدون استفاده از تزئینات اضافی بود. در نتیجه، خودِ فرم ساختمان به عنصر هویت‌بخش پروژه تبدیل شد.

6- هماهنگی فرم پیچیده با ساخت‌وساز اجرایی

اجرای حجم تاخورده و سطوح شکسته در شرایط ساخت‌وساز محلی آبادان نیازمند جزئیات اجرایی دقیق و هماهنگی میان طراحی و اجرا بود. تبدیل یک ایده فرمال به ساختمانی قابل ساخت، از چالش‌های مهم پروژه محسوب می‌شد.

جمع‌بندی

در واقع پروژه تلاش می‌کند به یک پرسش اساسی پاسخ دهد: چگونه می‌توان در زمینی کوچک و در اقلیم سخت آبادان، ساختمانی مسکونی طراحی کرد که هم آسایش اقلیمی، هم نور و تهویه مناسب، هم حریم خصوصی و هم هویت معماری معاصر را تأمین کند؟ فرم تاخورده و پوسته یکپارچه ساختمان، پاسخ معمار به این مجموعه چالش‌ها بوده است.

کانسپت اصلی آپارتمان مسکونی آبادان از یک حجم مکعبی ساده آغاز می‌شود که در پاسخ به شرایط اقلیمی، محدودیت‌های سایت و نیازهای عملکردی، دچار تاخوردگی (Folding) و تغییر شکل می‌شود. فرشاد مهدی‌زاده در این پروژه به‌جای طراحی یک نمای تزئینی، کل حجم ساختمان را به‌عنوان یک پوسته یکپارچه در نظر گرفته است که با خم شدن و شکستن سطوح، هم به نیازهای محیطی پاسخ می‌دهد و هم هویت بصری پروژه را شکل می‌دهد.

از مهم‌ترین ایده‌های طراحی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پاسخ به اقلیم گرم و مرطوب آبادان: ایجاد سایه بر روی پنجره‌ها و سطوح نما برای کاهش تابش مستقیم خورشید
• هدایت دیدهای مطلوب: بخشی از حجم ساختمان به سمت چشم‌اندازهای بهتر و دید فرودگاه آبادان باز شده است
• ایجاد حریم خصوصی: شکستگی‌ها و فرورفتگی‌های حجم باعث کنترل دید از بیرون به داخل واحدها می‌شوند
• ترکیب فرم و عملکرد: عناصر فرمی صرفاً جنبه زیبایی‌شناختی ندارند و هر تغییر در حجم برای حل یک مسئله عملکردی یا اقلیمی انجام شده است
• معماری پارامتریک و دیجیتال: پروژه تحت تأثیر رویکردهای معماری دیجیتال و هندسه‌های پویا طراحی شده و از زبان فرمی معاصر بهره می‌برد.

به‌طور خلاصه، می‌توان گفت کانسپت پروژه «تبدیل یک حجم ساده به پوسته‌ای تاخورده برای کنترل اقلیم، نور، دید و حریم خصوصی» است؛ به همین دلیل فرم نهایی ساختمان مستقیماً از عملکرد و شرایط محیطی استخراج شده و صرفاً یک حرکت فرمال نیست.